3 Mei
Herdenking
Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden 2025
De toespraak Het Gaat Om Ons Allemaal werd uitgesproken tijdens de 2025 Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden op de Dam in Amsterdam. Deze Herdenking wordt jaarlijks georganiseerd door de Stichting 3 Mei Een Liefdevol Verzoek.
In voorbereiding op deze toespraak sprak Yaba’s Village oprichter Marlous van den Akker met initiatiefnemer Rishma Khubsing. Klik hier om dat interview terug te lezen.
De meeste avonden breng ik rond dit tijdstip mijn vijfjarige zoontje naar bed. We praten de hele dag samen, over van alles, maar zo aan het einde van de dag zijn onze gesprekken het meest intiem.
Een tijdje terug, tijdens het douchen, vroeg hij: ‘mama, waarom deden witte mensen vroeger zo boos tegen zwarte mensen?’ Ik begreep de oorsprong van zijn vraag. Ik had onlangs op zijn school over slavernij verteld, en we lazen op dat moment Op De Rug Van Bigi Kaaiman. Ik begon hem uit te leggen dat daar niet één reden voor was. Dat witte mensen boos deden omdat ze vonden dat er iets mis was met zwarte mensen, dat ze vonden dat ze moesten veranderen. Dat ze ook vonden dat zwarte mensen niet hard genoeg voor hen werkten, en dat witte mensen bovendien bang waren voor dingen die ze niet begrepen. Angst maakt blind. Mijn zoontje keek me aan en ik zag vuur in zijn ogen. Hij zei: ‘mama, ik vind dat heel gemeen.’
Ook al is hij nog maar vijf, mijn kind begint al te merken dat hij opgroeit in een maatschappij die onderscheid maakt, die het ene mensenleven meer waarde toekent dat het andere. Hij is een wit jongentje in een patriarchale samenleving die white privilige en white supremacy continu herbevestigt. Dat is vormend –
het stuurt zijn wereldbeeld, prent hem ideeën in, normaliseert overtuigingen. En het is niet alleen vormend voor hem, het is vormend voor ons allemaal.
Ik sta hier als vertegenwoordiger van KIEN, die als organisatie groot respect heeft voor hoe deze Herdenking mensen met verschillende culturele achtergronden en pijnlijke geschiedenissen bijeenbrengt, en een boodschap van solidariteit afgeeft. Maar ik sta hier ook als moeder. Het is mijn persoonlijke overtuiging dat we allemaal sporen in ons dragen van een koloniale tijd getekend door rassendenken, exploitatie, hebzucht, uitbuiting, excessief geweld. Die sporen vind je onder de nazaten van hen die bruut en agressief onderdrukt werden, maar ook onder de nazaten van hen die onderdrukten.
Wij kunnen onze kinderen helpen dat te leren zien. We kunnen ze voorleven om nieuwsgierig te zijn, om niet te veroordelen wat je niet direct begrijpt, om je hart open te stellen. We kunnen ze hun eigen positie in deze onrechtvaardige, ‘gemene’ systemen leren begrijpen. Want daar begint het. En mijn wens is dan dat zij, met al die inzichten en liefde voor hun medemens, op een dag eindelijk zullen kunnen afbreken wat ons nog niet is gelukt.
“We kunnen onze kinderen voorleven om nieuwsgierig te zijn, om niet te veroordelen wat je niet direct begrijpt, om je hart open te stellen. […] Mijn wens is dan dat zij, met al die inzichten en liefde voor hun medemens, op een dag eindelijk zullen kunnen afbreken wat ons nog niet is gelukt.”
Foto gemaakt door Rita Meghoe